Dokar 1382 ta kundin tsarin mulkin farar hula, wadda aka fi sani da "Article 1382 du Code civil," na daga cikin muhimman ginshiƙan shari'ar farar hula a ƙasashe da dama ciki har da Nijar da sauran yankunan Afirka. A sauƙaƙe, wannan doka ta tanadi cewa duk wanda ya jawo wa wani lahani ko asara ta sanadiyyar laifinsa, to ya wajaba ya biya diyya ko ya gyara wannan ɓarnar. Ainihin nassin dokar ya ce, "Duk wani aiki na ɗan adam da ya haddasa wa wani lahani, ya wajabta ga wanda ya yi laifin da ya jawo hakan ya gyara shi."
Abubuwan Da Suke Daukar Nauyi
Domin tabbatar da cewa mutum yana da alhakin biyan diyya a ƙarƙashin wannan doka, ana buƙatar abubuwa uku muhimmai da za su kafa wannan nauyi. Waɗannan abubuwa sun haɗa da kasancewar laifi, da aukuwar wata asara ko lahani, sannan kuma da samun alaƙa kai-tsaye tsakanin laifin da aka aikata da kuma lahanin da ya biyo baya. Idan ɗaya daga cikin waɗannan sharuɗɗa uku ya gaza, to ba za a iya ɗora wa mutum alhakin biyan diyya ba a ƙarƙashin wannan ƙa'ida.
A fannin shari'a, asara ko lahani ba wai yana nufin lalacewar wani abu na zahiri kaɗai ba. Ya ƙunshi fannoni da dama, ciki har da lahani na jiki kamar rauni, ko na dukiya kamar lalacewar mota ko gida. Haka nan kuma, ya danganta da yanayi da kuma dokokin da ake aiki da su a wuri, lahani na iya zama na ɓacin rai ko na mutunci, wanda ake kira lahani na ɗabi'a.
Misali Mai Sauki na Dokar
Domin fahimtar wannan ƙa'ida a aikace, za a iya ɗaukar misalin wani direba da ya tuƙa abin hawansa cikin ganganci, wanda hakan ya jawo ya bige babur ɗin wani mutum kuma ya lalata shi. A wannan yanayi, direban ya aikata laifi na ganganci, kuma an samu asarar dukiya wato lalacewar babur. Saboda haka, alaƙa ta tabbata tsakanin tuƙin gangancin da lalacewar da ta auku. Wannan yana nufin cewa a ƙarƙashin Dokar 1382, direban yana da alhakin biyan mai babur diyyar asarar da ya yi masa, ko dai ta hanyar gyara babur ɗin ko kuma biyan kuɗin da ya yi daidai da darajarsa.
A wasu lokutan, aiki guda ɗaya na iya haifar da sakamako biyu a fannin shari'a: hukuncin laifi da kuma nauyin biyan diyya a shari'ar farar hula. A misalin da aka bayar, tuƙin gangancin direban na iya zama laifi a ƙarƙashin dokokin hanya, wanda zai iya jawo masa hukunci kamar tara ko ma ɗauri. A lokaci guda kuma, wannan aikin nasa ya haifar masa da nauyin biyan diyya ga mai babur a ƙarƙashin shari'ar farar hula, kamar yadda dokar 1382 ta tanada.
Manufar Daukar Nauyi
Babban makasudin wannan nauyi na shari’ar farar hula ba shi ne hukunta wanda ya yi laifi ba, kamar yadda ake yi a shari’ar laifuka ta aikata manyan laifuffuka. A maimakon haka, manufar ita ce kawai a gyara ko a rama wa wanda aka yi wa laifin asarar da ya tafka. Wato, ana son a mayar da wanda aka cutar zuwa yanayin da yake ciki kafin aukuwar lahanin, gwargwadon yiwuwa. An fi mayar da hankali kan biyan diyya ga wanda aka cuta, maimakon azabtar da wanda ya jawo asarar.
Tarihin Dokar 1382
Asalin wannan tanadi, wanda ya kafu a cikin kundin tsarin mulkin farar hula, shi ne jigon da ya samar da harsashin ɗaukar nauyi a kan laifi a shari'ar farar hula. Wannan ƙa'ida ta samo asali ne daga tsohuwar dokar ƙasar Faransa, wadda aka fi sani da "Code Napoléon" na shekarar 1804. Manufar wannan doka a wancan lokacin ita ce ta samar da wata hanya guda ɗaya ta shari'a wadda za ta maye gurbin dokokin gargajiya daban-daban da ake amfani da su a sassan Faransa. Tasirin wannan kundin dokoki ya bazu zuwa yankuna da dama a duniya, musamman ƙasashen da Faransa ta yi wa mulkin mallaka.